My

 

Wszystko o rozliczeniach w polskim urzędzie skarbowym z pieniędzy zarobionych za granicą

Temat unikania podwójnego opodatkowania interesuje wszystkich: tych, którzy wybierają się do pracy za granicę, oraz tych, którzy już tam zarobili. Termin składania PIT-ów do polskich urzędów skarbowych upływa w tym roku 2 maja. Warto już teraz wiedzieć, czy rzeczywiście trzeba płacić podatki dwa razy oraz jak, zgodnie z prawem, tego uniknąć. Razem z trzema bohaterami krok po kroku poznamy wszystkie formalności, jakich należy dopełnić, by bez problemu rozliczyć się w Polsce z dochodów uzyskanych w kilku krajach. Tomek był bezrobotny bez prawa do zasiłku. Postawił wszystko na jedną kartę i w czerwcu 2005 r. wyjechał na pół roku do Szwecji. Szybko znalazł legalną pracę jako drwal. Zarobił blisko 60 tys. koron szwedzkich, ale zatęsknił za żoną i dzieckiem. Postanowił wrócić do kraju pod koniec grudnia i od nowego roku założyć własną firmę w Polsce. Ania prosto po studiach wyjechała do Irlandii. Chce posiedzieć tam rok czy dwa i zarobić na własne mieszkanie w rodzinnym mieście. Jako kelnerka w restauracji zarabia rocznie 20 tys. euro.

Firma, w której zatrudniony był Irek, zbankrutowała. Irek podpisał roczny kontrakt z brytyjską agencją pracy jako kierowca. W maju 2005 r. wyjechał do Anglii. Jak podszkoli język i zdobędzie doświadczenie, poszuka pracy na własną rękę. Wtedy sprowadzi żonę i dzieci. Na razie odwiedza ich co parę miesięcy. Do końca 2005 r. zarobił w Anglii 9216 funtów brutto. Tomek, Ania oraz Irek pracują za granicą legalnie. Zagraniczni pracodawcy potrącają z ich pensji podatki. Żaden z naszych bohaterów nie wie, czy musi rozliczyć się również w kraju. Niektórzy słyszeli, że będą musieli zapłacić podatek także w Polsce.

PODSTAWOWA ZASADA - PŁACISZ TAM, GDZIE MIESZKASZ

Po pierwsze musisz zorientować się, gdzie będziesz się rozliczał. A o tym decyduje prawo: płacisz podatki w kraju, w którym masz miejsce zamieszkania (jak rozumieć "miejsce zamieszkania" - patrz wypowiedź eksperta). W języku podatkowym przynależność podatkowa do danego państwa nazywa się rezydencją podatkową. Co więcej, w kraju, w którym mieszkasz, płacisz podatki także od tych dochodów, które uzyskałeś w innych państwach. W kraju, w którym pracujesz, musisz z kolei zapłacić podatek od wynagrodzenia tam otrzymanego.

Czy masz miejsce zamieszkania w Polsce czy nie?
Wyjaśnia Tomasz Czuczos z firmy Eurotax:

Prawna definicja miejsca zamieszkania znajduje się w kodeksie cywilnym. Zgodnie z nim "miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu". Oznacza to, że masz w Polsce miejsce zamieszkania, jeżeli mieszkasz w Polsce i masz zamiar mieszkać tu na stałe.
O miejscu zamieszkania w Polsce mogą (choć w zasadzie nie muszą) świadczyć również:
- zameldowanie w Polsce;
- podanie miejsca zamieszkania w Polsce w zgłoszeniu (NIP-3) do urzędu skarbowego;
- podanie miejsca zamieszkania w Polsce w pismach i oświadczeniach urzędowych (np. gdy ktoś ubiega się o paszport);
- regularne powroty do Polski w celu spotkania z rodziną;
- konto w polskim banku;
- kupno mieszkania w Polsce.
Każda z tych okoliczności sama nie przesądza, że miejsce zamieszkania jest w Polsce. Ale grupa takich okoliczności może wskazywać, że miejsce zamieszkania podatnika istotnie znajduje się w Polsce. Rada: jeżeli nawet z okoliczności wynika, że dotychczas miejsce zamieszkania było w Polsce, a miejsce pobytu (choć długotrwałego) za granicą, to warto chociaż zmienić sposób postępowania i uratować przed podwójnym opodatkowaniem dochody na przyszłość.
W praktyce oznacza to, że osoba, która sprzedała dom, zrezygnowała z pracy i wraz z rodziną wyjechała za granicę na stałe, nie będzie rozliczać się w polskim urzędzie skarbowym. Za jej miejsce zamieszkania zostanie uznane państwo, do którego wyjechała. Będzie jedynie musiała rozliczyć się przed wyjazdem z dotychczasowych dochodów. Jednak przed wyjazdem musi złożyć w polskim urzędzie skarbowym NIP-3 z informacją o nowym miejscu zamieszkania w obcym państwie.
Natomiast, jeśli dana osoba wyjedzie na określony czas, a w Polsce zostanie jej rodzina czy dom, dla urzędu skarbowego będzie osobą zamieszkałą w Polsce. Wtedy trzeba się rozliczyć z zarobków zagranicznych w Polsce.

Metoda zwolnienia dochodu z podatku (fachowo: metoda wyłączenia z progresją) obowiązuje w umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartych z: Albanią, Austrią, Chinami, Chorwacją, Cyprem, Czechami, Estonią, Francją, Grecją, Hiszpanią, Indonezją, Irlandią, Japonią, Kanadą, Kuwejtem, Litwą, Luksemburgiem, Łotwą, Niemcami, Portugalią, Republiką Południowej Afryki, Rumunią, Słowacją, Słowenią, Tunezją, Turcją, Ukrainą, Węgrami i Włochami. Od zarobków uzyskanych w tych krajach nie musisz płacić podatku w Polsce ani się z niego rozliczać w polskim urzędzie skarbowym, pod warunkiem że nie masz żadnych dochodów w Polsce w danym roku podatkowym.

Metoda odejmowania podatku (fachowo: metoda proporcjonalnego odliczenia) obowiązuje w umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartych z: Australią, Belgią, Danią, Finlandią, Holandią, Kazachstanem, Rosją, Stanami Zjednoczonymi, Szwecją oraz Wielką Brytanią. Metoda ta jest stosowana przy obliczaniu podatku od dochodu z kraju, z którym Polska nie podpisała umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.opodatkowania.

JAK DZIAŁAJĄ UMOWY O UNIKANIU PODWÓJNEGO OPODATKOWANIA?

I teraz najważniejsze: jak uniknąć płacenia podatku dwa razy, w Polsce i za granicą? Polska zawarła umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania ze wszystkimi krajami UE i z większością pozostałych krajów. Różnią się one przyjętą metodą zapobiegania podwójnemu opodatkowaniu. Są dwie metody: wyłączenia z progresją oraz proporcjonalnego odliczenia. Pierwsza z nich (nazwijmy ją metodą zwolnienia dochodu z podatku) jest korzystniejsza. Zgodnie z nią wynagrodzenie z zagranicy jest zwolnione z podatku w Polsce. Ale jeśli podatnik ma również dochody w Polsce, to podatek od nich jest liczony dla dochodów polskich i zagranicznych. Oznacza to, że jeżeli nie masz żadnych dochodów w Polsce, to nie musisz składać PIT-u w polskim urzędzie skarbowym. Chyba że chcesz rozliczyć się łącznie z małżonkiem zarabiającym w Polsce lub w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci. Metodę zwolnienia dochodu z podatku stosuje się w Irlandii, stąd Ania ją zastosuje w celu uniknięcia podatku w Polsce. Ponieważ Ania wyjechała prosto po studiach i nie ma żadnych dochodów w Polsce, dlatego nie musi w Polsce płacić żadnego podatku ani składać rocznego zeznania podatkowego (PIT-u).

Przypuśćmy jednak, że Ania w 2005 r. osiągnęła w Polsce dochód w wysokości 5 tys. zł. W tej sytuacji musi złożyć zeznanie podatkowe (PIT-36), w którym wykaże dochody z Polski oraz z Irlandii, a jej podatek będzie się przedstawiał następująco:

5 tys. zł - dochód z Polski
69 643 zł - dochód z zagranicy
74 643 zł - łączny dochód z Polski oraz z Irlandii
17 849,68 zł - podatek, jaki Ania musiałaby zapłacić w Polsce
23,91% - stopa procentowa podatku dla dochodów z Polski [(17 849,68 : 74 643) x 100]
1195,5 zł - podatek do zapłacenia w Polsce (23,91% z 5 tys. zł).

Normalnie podatek Ani z 5 tys. zł wynosiłby 19% minus kwota 530,08 zł, czyli 419,92 zł.

Skala podatkowa w Polsce

CZEGO NIE MOŻNA ODLICZAĆ?

Zagranicznych składek na ubezpieczenie społeczne - nie można ich odliczać od zagranicznego dochodu podlegającego opodatkowaniu w Polsce.

Zagranicznych składek na ubezpieczenie zdrowotne - nie wolno odliczać ich od podatku płatnego w Polsce.

CO MOŻESZ ODLICZYĆ W POLSCE?

Nie od wszystkich zarobków z zagranicy będziesz płacił podatek. Kwotę, od której zostanie ci on potrącony, można pomniejszyć o:

Diety (określone z góry kwoty na pokrycie kosztów podróży służbowej poza granicami kraju) - ich wysokość jest różna dla każdego kraju (patrz tabela obok). Diety mogą odliczać tylko osoby zatrudnione na umowę o pracę lub otrzymujące stypendium. Jeden dzień pracy lub pobierania stypendium = 1 dieta, z tym że nie można odliczyć więcej niż 30 diet.

Nie płać podwójnie

WARTO ROZLICZAĆ SIĘ WSPÓLNIE Z MAŁŻONKIEM

Dzięki temu możesz zapłacić mniejszy podatek.

1. przy metodzie zwolnienia dochodu z podatku

Od połowy łącznych dochodów małżonka zarabiającego w Polsce i małżonka zarabiającego za granicą ustalasz stopę procentową. Następnie od połowy dochodów, ale tylko z Polski, ustala się podatek według wyliczonej stopy procentowej i mnoży przez dwa. Zakładając, że Ania osiągnęła dochód tylko w Irlandii (w wysokości 69 643 zł), a jej małżonek tylko w Polsce (w kwocie 5 tys. zł), ich podatek zostanie obliczony następująco:

74 643 zł - łączny dochód Ani i jej męża
37 321,5 zł - połowa dochodów Ani i jej męża
6593,73 zł - podatek wyliczony według skali podatkowej
17,67% - stopa procentowa
2,5 tys. zł - połowa polskich dochodów małżonków
0 zł - podatek od połowy polskich dochodów obliczony według stopy procentowej (19% z 2,5 tys. zł minus 530,08 zł)

Gdyby mąż Ani rozliczał się samodzielnie, zapłaciłby 419,92 zł.

2. przy metodzie odejmowania podatku

Przy tej metodzie wspólne rozliczanie z małżonkiem będzie korzystne, gdy między dochodami małżonków jest znaczna różnica. Przypuśćmy, że Tomek chciałby rozliczyć się w Polsce wspólnie z żoną, która zarobiła w Polsce 5 tys. zł.

24 175,50 zł - wspólny dochód Tomka i jego żony
12 087,75 zł - połowa dochodu małżonków
1766,59 zł - podatek wyliczony według skali podatkowej
14,62% - stopa procentowa [(1766,59 : 12 087,75) x 100]
1767,23 zł - podatek od połowy dochodów
3534,46 zł - podatek wspólny małżonków
6 tys. zł - podatek, jaki Tomek zapłacił w Szwecji
0 zł - podatek do zapłacenia przez Tomka i jego żonę w Polsce przy zastosowaniu metody unikania podwójnego opodatkowania: Tomek może odliczyć od podatku należnego w Polsce całość podatku zapłaconego w Szwecji (3534,46 zł - 6000 zł), jednakże polski urząd skarbowy nie zwróci mu nadpłaty

Gdyby żona Tomka rozliczała się samodzielnie, zapłaciłaby podatek w wysokości 419,92 zł.

Nie płać podwójnie

Przypuśćmy, że żona Irka zarobiła w Polsce 5 tys. zł i chce się rozliczać razem z mężem. Ich podatek będzie wyglądał następująco:

57 718 zł - łączny dochód Irka i jego żony
28 859 zł - połowa dochodów małżonków
4953,13 zł - podatek wyliczony według skali podatkowej
17,16% - stopa procentowa
4952,2 zł - podatek od połowy dochodów
9904,4 zł - podatek wspólny małżonków
4447,32 zł - podatek, jaki Irek zapłacił w Anglii
5457,08 zł - podatek do zapłacenia w Polsce przez Irka i jego żonę (9904,4 zł - 4447,32 zł)

Widać, że Irkowi opłaciło się rozliczać wspólnie z żoną, gdyż ich wspólny podatek jest mniejszy, niż byłby podatek Irka, gdyby rozliczał się samodzielnie.

Co ci grozi, jak nie złożysz PIT-u lub nie zapłacisz podatku?

Jeśli nie złożysz zeznania podatkowego, gdy masz taki obowiązek, albo nie podasz rzeczywistego dochodu, odpowiadasz z kodeksu karnego skarbowego. Jeżeli przez taki czyn narazisz podatek na duże zmniejszenie, to możesz zostać ukarany wysoką grzywną, karą pozbawienia wolności lub obu tym karom łącznie. Jeżeli kwota podatku narażona na zmniejszenie jest niewielka, możesz zostać ukarany tylko grzywną. Z tym, że grzywny za przestępstwa skarbowe są bardzo wysokie.

Być może urząd skarbowy nie dowie się o twoich zagranicznych dochodach, o ile nie zaczniesz wydawać większych sum w Polsce, np. na kupno mieszkania lub samochodu.

Kto może udzielić informacji?

Najlepiej zasięgać informacji we własnym urzędzie skarbowym. Można też zwrócić się ze swoim problemem do ministra finansów. Jest on zobowiązany przez ustawę do udzielenia odpowiedzi w indywidualnych sprawach podatników, z tym, że ma na to aż 6 miesięcy. Pytania kierujemy na adres:

Ministerstwo Finansów
ul. Świętokrzyska 12
00-916 Warszawa

Iwona Brach - prawnik
Więcej przeczytasz w dwutygodniku "Praca i Życie za Granicą"

http://praca.wp.pl/kalkulator.html

http://podatki.wp.pl/POD,3,b,1,pity.html

http://podatki.wp.pl/index.html